Ga terug

Storm aan zee

Najaar en winter, tijd voor storm! De fikse herfststorm van 28 oktober 2013 ligt nog vers in ons geheugen. Deze eerste herfststorm van dat jaar was meteen een zeer zware storm. Het KNMI gaf voor de westelijke helft van het land een Weeralarm uit, de zogenoemde code rood, voor zeer zware windstoten van meer dan 100 km/uur. Het was de zwaarste storm sinds 23 jaar.

Het KNMI geeft code rood af als de weersituatie gevaar kan opleveren en er grote overlast of mogelijk zelfs ‘ontwrichting van de samenleving kan ontstaan’. Dat gebeurde. Er vielen drie doden te betreuren. De schade werd door het Verbond van Verzekeraars geraamd op minimaal 95 miljoen euro (de schade aan de sectoren overheid en landbouw niet meegerekend). Er reden minder treinen en ten noorden van Zwolle helemaal niet. Ook rond Amsterdam was het treinverkeer ernstig ontregeld. Trams reden niet. De bussen in Friesland ook niet. ’s Ochtends stond er 270 kilometer file. Wegen werden afgesloten. KLM annuleerde 42 van de 200 Europese vluchten.

Het verloop van de dag
In de loop van de ochtend trok de wind langs de kust in Noord-Holland en het noordelijk kustgebied aan tot zware storm, windkracht 10. Met name in het Waddengebied was de storm zwaar. Hier werd windkracht 11 (zeer zware storm) bereikt. Op diverse KNMI-stations in het Waddengebied is een uurgemiddelde windsnelheid gemeten van 104 km/u (29 m/s), wat daar gemiddeld eens per tien jaar voorkomt. Een dergelijke windsnelheid was sinds de storm van 25 januari 1990 echter niet meer waargenomen. Nog uitzonderlijk waren de windstoten. In het Waddengebied zijn zeer zware windstoten gemeten van 140 tot 150 km/uur. Vlieland meldde de hoogste windstoot: 151 km/uur. Dergelijke windstoten hebben een herhalingstijd van circa dertig jaar. Elders in het land was de storm aanzienlijk minder zwaar. De storm bereikte rond het middaguur zijn hoogtepunt waarna de wind in de middag van het zuidwesten uit snel afnam.
Twaalfde storm met windkracht 11
De storm van 28 oktober 2013 was de 59e zware storm sinds 1910, en de 12e die een windkracht 11 bereikte. De laatste keer dat Nederland werd getroffen door een zware storm was 5 december 2013. De voorlaatste keer dat in ons land een uurgemiddelde van windkracht 11 werd gemeten (zeer zware storm) was op 25 januari 1990.

‘Zoveel natuurkracht, dat doet iets met je’
Storm aan zee fascineert. Als het in Nederland goed stormt, besteden televisiejournaals daar steevast aandacht aan. Op die beelden zie je altijd mensen die zich op de boulevard en zelfs op het strand wagen om de storm aan den lijve te ondervinden. Ze worden compleet gezandstraald, knijpen hun ogen dicht om wind en zandkorrels te weren en kunnen zich bij echt zware storm nauwelijks staande houden. Eén van hen is, als het even kan, Harry Geurts, voorlichter bij het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI), het nationale data- en kenniscentrum voor weer, klimaat en seismologie. ‘Ja, ik ga heel graag naar de kust als het stormt. Ik vind de hoge golven die op de kust beuken een spectaculair gezicht. Zoveel natuurkracht, dat doet iets met je. Daarnaast vind ik het ambtshalve interessant. Vaak kan ik niet van kantoor weg, maar op een vrije dag ga ik bij een fikse storm zeker naar zee. Meestal blijf ik op de boulevard, daar heb je ook een mooi overzicht. Maar soms, als het enigszins kan en nog verantwoord is, ga ik het strand op. Stukken die echt te gevaarlijk zijn om naar toe te gaan, zijn meestal afgesloten. Soms is de storm zo hevig dat je bijna omwaait. Eén keer, aan de westkust van Frankrijk, was het zo erg dat het zand echt in je gezicht sneed. Maar dat hoort er soms bij. Je kunt elkaar ook echt niet verstaan. Het is een enorm lawaai. Pas als mijn vrouw en ik weer in de auto zitten, kunnen we weer praten. Dan ben je trouwens blij dat je na zoveel herrie, wind en zand op een rustige plek zit. Het meest bijzondere is dat je tegen de wind in hangt. Het maakt echt uit of het windkracht 9 of windkracht 10 is. Bij 10 ga je zonder meer om. Een storm aan zee moet je een keer meemaken. Ja, het is echt een aanrader.’

Zo ervaar je de wind
Het KNMI heeft tabellen gebaseerd op ervaringsfeiten samengesteld. Hierop kun je aflezen wat de wind doet bij windkracht 0 tot en met 12. Omgekeerd kun je ook aan de hand van schade zien hoe hard het heeft gewaaid. Naast de uitwerking van wind boven land en bij de mens, kun je de uitwerking op planten, dieren en zee aflezen.

 

kracht*

uitwerking op planten

uitwerking op dieren

uitwerking op zee

0

in rust

alle vogels in de weer herfstdraden zweven

spiegelglad

1

geen beweging

veel zwevende vogels bladluizen vliegen jonge spinnen zweven aan draden

golfjes
zee heeft geschubd aanzien

2

blad ritselt

alle vogels en ongewervelde diersoorten actief

kleine, korte, maar beter gevormde golven

3

bladeren en twijgen in beweging

spinnen, luizen en sprinkhanen verplaatsen zich niet

kleine golven met brekende toppen en witte schuimkopjes

4

kleine takken bewegen

ideaal voor zeevogels kevers blijven aan de grond
muggen steken niet meer

kleine, langere golven en vrij veel witte schuimkoppen

5

kleine takken met bladeren en bomen bewegen

nachtelijke vogeltrek stopt
alle vliegen aan de grond behalve horzels

matige golven van veel grotere lengte; opwaaiend schuim en overal witte schuimkoppen

6

grote takken bewegen

weinig kleine vogelsoorten in de lucht
nachtvlinders en bijen vliegen niet meer

grotere golven overal brekende koppen veel opwaaiend schuim

7

hele bomen bewegen

kleine vogels zoeken schuilplaats
vlinders en horzels vliegen niet meer

hogere golven overal brekende koppen veel opwaaiend schuim

8

twijgen breken af

weinig vogels in de lucht
alleen libellen vliegen nog

matig hoge golven met aanmerkelijke kamlengte
golftoppen waaien af en vormen schuim

9

takken breken af

alleen zwaluwen en eenden wagen zich in de lucht
alle insecten aan de grond

hoge golven met zware schuimstrepen en rollers
slecht zicht door verwaaid schuim

10-

bomen worden ontworteld

alle vogels aan de grond

zeer hoge golven met lange overstortende schuimkammen
zware overslaande rollers
zee ziet wit van schuim

11

enorme schade aan bossen

 

buitengewoon hoge golven
zee bedekt met lange schuimstrepen
kleine schepen verliezen elkaar uit het zicht

12

verwoestingen

 

lucht vol schuim en verwaaid zeewater
zee volkomen wit door schuim
zicht is verdwenen

 Bron: KNMI

 

kracht*

benaming

wind gemiddelde snelheid over 10 minuten

wind gemiddelde snelheid over 10 minuten

uitwerking boven land en bij mens

   

km/h

m/sec

 

0

stil

0-1

0-0,2

rook stijgt recht of bijna recht omhoog

1

zwak

1-5

0,3-1,5

windrichting goed af te leiden uit rookpluimen

2

zwak

6-11

1,6-3,3

wind merkbaar in gezicht

3

matig

12-19

3,4-5,4

stof waait op

4

matig

20-28

5,5-7,9

haar in de war; kleding flappert

5

vrij krachtig

29-38

8,0-10,7

opwaaiend stof hinderlijk voor de ogen; gekuifde golven op meren en kanalen; vuilcontainers waaien om

6

krachtig

39-49

10,8-13,8

paraplu's met moeite vast te houden

7

hard

50-61

13,9-17,1

het is lastig tegen de wind in te lopen of te fietsen

8

stormachtig

62-74

17,2-20,7

voortbewegen zeer moeilijk

9

storm

75-88

20,8-24,4

schoorsteenkappen en dakpannen waaien weg; kinderen waaien om

10

zware storm

89-102

24,5-28,4

grote schade aan gebouwen; volwassenen waaien om

11

zeer zware storm

103-117

28,5-32,6

enorme schade aan bossen

12

orkaan

>117

>32,6

verwoestingen

 

   
TOP